استاد بهرام مقدادی را بهتر بشناسیم

استاد بهرام مقدادی- محمد رضا نظری دارکولی

بهرام مقدادی

 

تحصیلات

کارشناسی, ۱۳۴۱, زبان وادبیات فارسی, تهران

کارشناسی ارشد, ۱۳۴۴, ادبیات انگلیسی, کلمبیا

دکتری, ۱۳۴۵, ادبیات انگلیسی, کلمبیا

کتاب‌های تالیفی

 

مقدادی ، بهرام . “شرق بهشت ( ۳ جلدی ).” : بامداد، ۱۳۶۲.

مقدادی ، بهرام . “شناختی از کافکا.” : نشر گفتار، ۱۳۶۹.

مقدادی ، بهرام . “تحلیل و گزیده شعر سهراب سپهری.” : پایا، ۱۳۷۷.

مقدادی ، بهرام . “هدایت و سپهری.” : انتشارات هاشمی، ۱۳۷۸.

مقدادی ، بهرام . “شکسپیر، ویلیام، مکبث، ترجمه داریوش آشوری، با پی گفتاری.” : انتشارات آگاه، ۱۳۷۸.

مقدادی ، بهرام . “فرهنگ اصطلاحات نقد ادبی.” : فکر روز، ۱۳۷۸.

 

کتاب‌های ترجمه شده

 

مقدادی ، بهرام . “تاریخ ادبیات ایران.” : مروارید، ۱۳۶۹.

مقدادی ، بهرام . “یادادشتهای روزانه فرانتس کافکا.” : بزرگمهر، ۱۳۷۷.

مقدادی ، بهرام و فرزاد بوبانی . “خاکستر و باد.” : انتشارات مروارید، ۱۳۸۳.

مقالات چاپ شده در نشریات بین المللی

 , Bahram Meghdadi . “Why did a Human Being Become a Bug.” Sokhan a critical analysis of kafkas Metamorphoses -, no. — (1732): 432-444.

    , Bahram Meghdadi . “A Biblical Approach to ln the penal colony.” Negin a critical essay on Kafkas short story -, no. 140 (1732): 48-50.

    , Bahram Meghdadi . “An Analysis of Kafkas Metamorphoses.” Negin -, no. 139 (1732): 46-48.

    , Bahram Meghdadi . “Literary Theory : East and West.” Daneshgahe Enghelab Quarterly Journal -, no. 108-109 (1732): 201-251.

    , Bahram Meghdadi . “A Sociological Approach to ln the penal colony.” Negin Esfand a sociological study of kafkas short story -, no. 2535 (1732): 39-49.

    , Bahram Meghdadi . “The Burrow as a Subjective story.” Sokhan an interpretation of one of kafkas short stories -, no. — (1732): 33-37.

    , Bahram Meghdadi . “Dostoyevsky.” jahahe Nou a critical study of Dostoyevskys major works -, no. 5,6 (1962): -.

    , Bahram Meghdadi . “Women in the Plays of Harold pinter.” Jahane Nou a critical survey of the role of women in pinters plays -, no. — (1970): 119-125.

    , Bahram Meghdadi . “The Graves Translation of the Rubayyat.” Rahnemaye Ketab a review of Robert Graves s translation of The Rubayyat of Omar Khayyam -, no. — (1970): -.

    , Bahram Meghdadi . “The Blind Owl and the Owl and the Oedipus complex.” Jahane Nou a Critical analysis of Sadeq -, no. 1-2 (1970): -.

    , Bahram Meghdadi . “A Critical Analysis of the Birthday Party.” Ferdowsi a review of Harold pinters The Birthday party -, no. — (1970): -.

    , Bahram Meghdadi . “Western lnfluences on persian Literature a comparative study of literauture in iran s Second most popular newspaper.” Ettelaat -, no. 11 (1971): -.

    , Bahram Meghdadi . “Mcluhan the Twentieth Century Prophet.” Bar resee Ketab a review of Mcluhans works -, no. — (1971): 31-35.

    , Bahram Meghdadi . “the philisophical Aspects of Harold pinters Plays.” Bar resee Ketab a criticism on pinters plays -, no. — (1971): 38-41.

    , Bahram Meghdadi . “The Uses and Abuses of Literary Criticism.” Bar resee Ketab an essay on applied Criticisxn -, no. — (1971): 41-44.

    , Bahram Meghdadi . “On Harold pinter.” Negin -, no. 75 (1971): 31-56.

    , Bahram Meghdadi . “Archetypes in Literature.” Chapar Tracing archetypal patterns in literature -, no. — (1971): 79-82.

    , Bahram Meghdadi . “An lnterpreation of Grancchus the Hunter.” Jahane Nou A Biblical Approach to Kkafkas short story -, no. — (1971): 159-160.

    , Bahram Meghdadi . “On Structure of Modern Fiction.” Jahane Nou an essay on the recent structural development in modern fiction -, no. — (1971): 71-75.

    , Bahram Meghdadi . “A Sociological Approach to Chekhows Cherry Orchard.” Negin -, no. 93 (1972): 60-70.

    , Bahram Meghdadi . “On Philosophy of Art and Lierature.” Jahane Nou the application of aesthetic theories on art and Literature -, no. — (1972): 50-54.

    , Bahram Meghdadi . “Oedipus and the owl.” The blind owl forty years aftel -, no. 120 (1978): -.

    , Bahram Meghdadi . “The Litany of Terror and The Cage.” Trans in Translation the Journal of Literary Translation Double lssue -, no. — (1980): 250-270.

    , Bahram Meghdadi . “Kafka and his communist Critics.” Ketabe jom eh -, no. — (1980): 91-104.

    , Bahram Meghdadi . “The Modern psychological Novel.” Kayhani Farhangi a review of the persian -, no. 6 (1989): 29-35.

    , Bahram Meghdadi . “The Victimization of man the theme of W.H audens poety.” Kauhani Farhangi -, no. 6 (1989): 25-28.

    , Bahram Meghdadi . “The Castle mans Endeavour to Negate Absurdity.” Kauhani Farhangi -, no. 5 (1989): 17-21.

    , Bahram Meghdadi . “Robert Frost the lmagist of Nature.” Kayhani Farhangi -, no. 6 (1989): 48-58.

    , Bahram Meghdadi . “All world Masterpieces Are Deeply Seated in Social Upheavals.” an interview with Dr Bahram Meghdadi Arman Ajournal of Art Culture and Society -, no. 5 (1990): 30-61.

    , Bahram Meghdadi . “Novel Criticism form Content and social commitment.” an interview with Dr Bahram Meghdadi Adabestan The Monthly journal of Art and Literature -, no. 9 (1990): 13-16.

    , Bahram Meghdadi . “The Artist is an Alchemist and not a Jeweler.” an interview with Dr Bahram Meghdadi ayeneh andeeshe -, no. 12 (1992): 48-56.

    , Bahram Meghdadi . “Sfepehri and Kafka.” Kelk a review of Art and Culture a Comparative study of two Literary Figures one persian and the other one Czech -, no. 23-24 (1992): 85-110.

    , Bahram Meghdadi . “Love and Reason in the poetry of e.e cummings.” Kayhani Farhangi -, no. 6 (2011): 14-18.

    , Bahram Meghdadi . “Quest for Truth in the Works of Franz Kafka.” Gardoon -, no. 1 (2012): 94-105.

 

مقدادی ، بهرام . “محتوی فلسفلی نمایشنامه های هارولدپیتر.” بررسی کتاب -، ۲ (۱۳۵۰): -.

مقدادی ، بهرام . “استفاده و سوء استفاده از نقد ادبی.” بررسی کتاب -، ۳ (۱۳۵۰): -.

مقدادی ، بهرام . “درباره هارولد پیتر.” نگین -، ۷۵ (۱۳۵۰): -.

مقدادی ، بهرام . “مک لوهان پیامبر عصر الکترونیک.” بررسی کتاب -، ۴ (۱۳۵۰): -.

مقدادی ، بهرام . “نمادهای جهانی در ادبیات.” جنگ چاپار -، — (۱۳۵۰): -.

مقدادی ، بهرام . “چرا تضادهای اجتماعی در اجرای نمایش باغ آلبالو مشهود نیست ؟.” زبان و ادبیات -، ۹۳ (۱۳۵۱): ۶۰-۶۱.

مقدادی ، بهرام . “تحلیلی از مسخ کافکا.” نگین -، ۱۳۹ (۱۳۵۵): -.

مقدادی ، بهرام . “تحلیلی مذهبی از گروه محکومین.” نگین -، ۱۴۰ (۱۳۵۵): ۴۸-۵۰.

مقدادی ، بهرام . “نقد جامعه شناختی گروه محکومین.” نگین -، ۱۴۴ (۱۳۵۵): -.

مقدادی ، بهرام . “نقشی از کافکا در پزشک دهکده.” نگین -، ۱۴۳ (۱۳۵۶): ۴۰-۴۲.

مقدادی ، بهرام . “نوشته های سیاسی کافکا.” کتاب جمعه -، ۱۵ (۱۳۵۸): -.

، ا ج لیم و بهرام مقدادی . “کافکا و منتقدان کمونیست.” کتاب جمعه -، ۳۵ (۱۳۵۹): -.

مقدادی ، بهرام . “تمام شاهکارهای جهانی ریشه در تحولات اجتماعی دارند.” ارمان -، ۵ (۱۳۶۹): -.

مقدادی ، بهرام . “درونمایه نوشته های کافکا.” گردون -، ۸و۹ (۱۳۷۰): -.

مقدادی ، بهرام . “درباره رمان نویسی.” فارسی عمومی -، — (۱۳۷۰): -.

مقدادی ، بهرام . “هنرمند کیمیا گر است نه زرگر.” آینه اندیشه -، ۱۲ (۱۳۷۱): -.

مقدادی ، بهرام . “تولد خواننده به بهای مرگ نویسنده.” شباب -، ۶ (۱۳۷۲): -.

 

مقالات چاپ شده در نشریات داخلی

 

    , Bahram Meghdadi . “Kafka s America.” Sokhan -, no. 72537 (1732): 765-771.

    , Bahram Meghdadi . “Crisis in contemporay western Art and literaure.” Journal of The Facuity of foreign Languages -, no. — (1732): -.

    , Bahram Meghdadi . “Political Allusions in Three works by Franz kafka.” پژوهش و سازندگی -, no. (1732): -.

    , Bahram Meghdadi . “A Study of Forces Which have lnfluenced Kafka.” Sokhan -, no. — (1732): 144-156.

    , Bahram Meghdadi . “Kafka s philosophy of Art in the Hunger Artist.” Sokhan -, no. 122536 (1732): 1259-1266.

    , Bahram Meghdadi . “Kafka in the country doctor.” Negin A biographgical analysis of Kafkas short story -, no. 2535 (1732): 39-49.

    , Bahram Meghdadi . “Problems of Translation.” Pazhuhesh-e Zabanhaye Khareji -, no. 4 (1996): 53-62.

    , Bahram Meghdadi . “The Blind Owl and the Sound and the Fury.” Pazhuhesh-e Zabanhaye Khareji , no. 20 (2005): 145-160.

 

مقدادی ، بهرام . “زن در نمایشنامه های هارولد پیتر.” مجله جهان نو -، — (۱۳۴۹): -.

مقدادی ، بهرام . “بوف کور و عقده ادیپی.” مجله جهان نو ۲۵، ۲ (۱۳۴۹): -.

مقدادی ، بهرام . “معرفی نمایشنامه جشن تولد هارولدپنیتر.” ماهنامه فردوسی -، ۹۶۷ (۱۳۴۹): -.

مقدادی ، بهرام . “رباعیات خیام – ترجمه گریوز.” راهنمای کتاب -، ۹۴-۹۵-۹۶ (۱۳۴۹): ۴۵۲-۴۶۵.

مقدادی ، بهرام . “تفسیری از گراکوس شکارچی.” مجله جهان نو -، — (۱۳۵۰): -.

مقدادی ، بهرام . “روش نو در داستان نویسی.” مجله جهان نو -، عدم اعلام (۱۳۵۰): -.

مقدادی ، بهرام . “فلسفه هنر و فلسفه ادبیات.” مجله جهان نو -، — (۱۳۵۱): -.

مقدادی ، بهرام . “نقد مذهبی گراکوس شکارچی.” سخن ۲۶، ۳ (۱۳۵۶): -.

مقدادی ، بهرام . “ارایه الگویی برای بهبود کاربست دانش در رشته های مهندسی : دانشکده مهندسی فردوسی.” سخن -، ۱۲ (۱۳۵۶): -.

مقدادی ، بهرام . “بررسی یک قصه ذهنی از کافکا.” سخن -، ۱ (۱۳۵۶): -.

مقدادی ، بهرام . “کندوکاو در پدیده های سازنده کافکا.” سخن ۲۶، ۲۹۹ (۱۳۵۶): -.

مقدادی ، بهرام . “چرا انسانی خواست سوسک شود.” سخن -، ۴ (۱۳۵۶): -.

مقدادی ، بهرام . “بوف کور و خشم و هیاهو.” پژوهش زبان های خارجی -، ۲۰ (۱۳۵۷): ۱۴۵-۱۶۰.

مقدادی ، بهرام . “کافکا و امریکای دیگر.” سخن -، ۷ (۱۳۵۷): -.

مقدادی ، بهرام . “قصر تلاش انسان در ردپوچی.” کیهان فرهنگی -، ۵۹ (۱۳۶۷): ۱۷-۱۹.

مقدادی ، بهرام . “عشق و عقل در شعر کمنیز.” کیهان فرهنگی -، ۱۰ (۱۳۶۸): -.

مقدادی ، بهرام . “محکومیت فرد در برابر جامعه درمان محاکمه.” مجله کشاورزی و عمران روستایی -، ۴ (۱۳۶۹): -.

مقدادی ، بهرام . “رمان و نقد و صورت و معنی و رسالت اجتماعی.” ادبستان -، ۹ (۱۳۶۹): ۱۳-۱۶.

مقدادی ، بهرام . “سپهری و کافکا.” مجله کشاورزی و عمران روستایی -، ۲۳-۲۴ (۱۳۷۰): ۱۱۲-۱۱۶.

مقدادی ، بهرام . “سال بلوا اسطوره مصبیت قومی دردمند.” مجله کشاورزی و عمران روستایی -، ۳۵-۳۶ (۱۳۷۱): -.

مقدادی ، بهرام . “چرا رمان ایرانی جهانی نشده است.” ادبیات معاصر -، ۱ (۱۳۷۵): -.

مقدادی ، بهرام . “نقد اسطوره ای نوشته های کافکا.” پژوهش ادبیات معاصر جهان -، — (۱۳۸۳): ۱۶-۵.

 

همایش‌های بین المللی

 

, Bahram Meghdadi . “Postreruolutionary tran Postrevolutionary iranian Novel.” دومین کنفرانس اروپایی در زمینه مطالعات ایرانی,, January 1, 1992 .

«پیش از آن که به بحث درباره جایگاه ادبیات ایران در جهان بپردازیم، باید ادبیات جهان را به دو نیمکره تقسیم بندی کنیم و پس از آن، درباره ادبیات ایران سخن بگوییم.
طبق تئوری و نظریه ای که طرح کرده و بر آن معتقدم، ادبیات جهان به دو نیمکره شرقی و غربی تقسیم می شود. البته این تقسیم بندی بر مبنای جغرافیا نیست،در نیمکره شرقی، سلیقه ادبی نویسندگان و خوانندگان، افلاطونی است، در حالی که بر نیمکره غربی، سلیقه ارسطویی حاکم است.
کشورهایی که سلیقه ادبی افلاطونی دارند، در ادبیات به دنبال محتوا می گردند و اساساً در نیمکره شرقی، ادبیات باید متعهد باشد و درس اخلاق بدهد.ایران جزو نیمکره شرقی این تقسیم بندی است …
در نیمکره غربی که سلیقه ادبی ارسطویی دارند، پرداختن به صناعات و شیوه های ادبی، حرف اصلی را می زند.یعنی می گویند مهم نیست، چه بگوییم، بلکه مهم آن است که چگونه بگوییم.رمان نویسی ایرانی اقبالی به نوع ادبیات ارسطویی ندارد، چرا که افلاطونی اندیشیدن در بطن جامعه ما حضور جدی دارد. راهکار جهانی شدن ادبیات ایران حرکت به سوی ارسطویی شدن است و علت ناشناخته ماندن آن، رویکرد افلاطونی و تعهدگرایی ادبیات ماست.اما برای رسیدن به ادبیاتی که اقبال جهانی داشته باشد، باید ابتدا افلاطون را به خوبی بشناسیم و بعد به سمت ادبیات ارسطویی برویم.» این جملات را مدت ها پیش دکتر «بهرام مقدادی» مترجم، منتقد ادبی و استاد دانشگاه تهران در حاشیه همایش هنر و جهانی شدن، بیان کرده و به خوبی در گرایش های نظری و بسیط خود در حوزه نقد ادبی را به نمایش گذاشته بود.بهرام مقدادی در مقام استاد و مدرس دانشگاه نیز این نگاه نظری و منتقد را تعمیم بخشیده و با همین خصیصه در میان استادان زبان و ادبیات انگلیسی،وجوه متمایز یافته است.
مقدادی متولد ۱۳۱۹ است.پس از پایان تحصیلات متوسطه به دانشسرای عالی تهران رفته و در رشته زبان وادبیات انگلیسی لیسانس گرفته است.شوق آموختن، بهرام مقدادی را ترغیب به ادامه تحصیل در رشته ادبیات انگلیسی می کند و با این میل است که به دانشگاه کلمبیا در آمریکا راه می یابد و مدارج تحصیلی اش را تا کسب مدرک دکترا در این رشته پی می گیرد.عنوان پایان نامه مقطع دکترای مقدادی «اشارات اسطوره ای در شعر رابرت گریوز» Mythological Allusions in the Poetry of Robert Graves) )بوده است.
انتخاب این عنوان برای پایان نامه دکترا به خوبی روشنگر مسیر پیش روی او در حوزه ادبیات و گرایش ها و سلایق ادبی او نیز هست. او بعد از پایان تحصیلات و بعد از مدتی به ایران باز می گردد و تدریس در دانشگاه را آغاز می کند. مقدادی در کنار تدریس، پژوهش و تحقیق و تألیف در حوزه علایق ادبی اش را به جد دنبال کرده و به نقد ادبی و ابعاد نظری آن پرداخته است.
علاوه بر ده ها مقاله تحقیقاتی که در طول این سالها از مقدادی انتشار یافته، او در زمینه تألیف و ترجمه کتبی در حوزه ادبیات و نقد ادبی نیز فعال بوده است.همچنین از چند فرصت مطالعاتی در University of Washington با موضوع شعر معاصر آمریکا و انگلیس و درUniversity of Toronto Canada و University of Pennsylvania با موضوع تحقیق درباره نظریه های جدید نقد ادبی استفاده کرده است.
بهرام مقدادی نمایشنامه ای از هارولد پینتر را با عنوان جشن تولد در سال ۴۹ منتشر کرد .این نخستین اثرترجمه انتشار یافته از مقدادی بود.اما نخستین اثر تألیفی او به بحثی نظری پیرامون کافکا اختصاص داشت.
«شناختی از کافکا» سال۱۳۶۹ منتشر شد.مقدادی در این کتاب یکی از پیچیده ترین و پرابهام ترین نویسندگان معاصر، یعنی کافکا را مورد نقد و بررسی قرار داده است.
او کتاب «شناخت کافکا» را در هفت فصل نوشته و در فصل اول این کتاب، زندگینامه «فرانتس کافکا» و مسائل خانوادگی اش را که در شناخت و درک آثار او مؤثر است، مورد بررسی قرار داده است.
در فصل دوم، داستانهایی که کافکا در سال ۱۹۱۲ نوشته؛ یعنی «مسخ» و «داوری آمریکا»، فصل سوم داستان هایی که این نویسنده در سال ۱۹۱۴ نوشته؛ یعنی «محاکمه» و «گروه محکومین»، فصل چهارم داستان های مجموعه «پزشک دهکده» که در سال ۱۹۱۶ نوشته شده، فصل پنجم داستان های «گراکوس شکارچی» و «دیوار بزرگ چین» و فصل ششم داستانهای مربوط به سال ۱۹۲۲؛ یعنی «هنرمند گرسنگی» و فصل آخر داستان «لانه» که در سال ۱۹۲۳ نوشته شده، مورد بررسی قرار گرفته است.بهرام مقدادی درباره ادبیات داستانی کافکا نظریات قابل توجهی دارد.او دراین باره می گوید:«کافکا در «محاکمه» در تصویری که از «یوزف.ک» و محاکمه او به ما نشان می دهد، ما را متوجه نوعی از ادبیات می کند که به آن می گویم، «ادبیات چند معنایی»، چرا که اگر فکر کنیم برای نمونه، این رمان نمادی است از محاکمه یک جامعه، جامعه ای که قوانینی نانوشته آن را پیش می برد، یک نوع تأویل است؛ تأویلی که ما را دچار شک می کند.این که آیا کافکا خواسته است بگوید واقعاً به این دلیل «یوزف.ک» محاکمه می شود که جامعه، او را هم شکل دیگران نمی بیند؟ یعنی مانند سوسیس های یکسانی نیست که این کارخانه تولید می کند؟ و یا از جنبه روانشناختی، ناخود آگاه جمعی هست که ما داریم با آن خود را محاکمه می کنیم و احاطه ای هم به آن نداریم؟ شاید هم یک فرایند متافیزیکی است؟ و یا در رمان«قصر» کافکا، قصر(Das Schloos) به دو معنا می آید، یکی قصر و دیگری کلید. شما برای آنکه به قصر برسید باید قفل هایی را باز کنید و از کانال هایی بگذرید و در هر دو رمان، هر جزء داستان جزء دیگر را نقض می کند و موجب می شود آن کلی را که بر اثر تحمیل کرده ایم، از هم فرو بپاشد. برای نمونه گاهی گمان می کنیم، دادگاه در رمان«محاکمه»، مظهر یک نیروی ماوراء الطبیعی است که فرد بر آن تسلطی ندارد و گاهی هم می اندیشیم دادگاه، مظهر غرایزی است که شخص اسیر آنهاست.بنابراین، توازن میان ماهیت چند معنایی بودن این متون و فرایند توهمی که در ذهن خواننده ایجاد می کند، ضمن اینکه با هم متناقضند، امکان دارد به یک معنای واحد و در برگیرنده(Gestolt) راه یابد و این وظیفه خواننده است که میان توهمی که متن برانگیخته و توهم خود، توازن ایجاد کند.این فرایند پر ابهام و پیچیده موجب می شود جای خالی در روایت وجود داشته باشد که خواننده با تفکر و اندیشه آن را پر کند.»(۱) بهرام مقدادی دفتر یادداشت های روزانه و رمان آمریکا اثر کافکا را نیز به فارسی برگردانده است.
او در عین حال، انتقادهای تند و تیزی نیز نسبت به برخی از پیشکسوتان ادبیات داستانی ایران دارد.از آن جمله است نقد و نظر او درباره جمال زاده.مقدادی می گوید: « در آثار جمال زاده نباید به دنبال سمبل، نماد و صناعات ادبی باشیم.نوشته های او یک نوع ژورنالیسم است و به درد پاورقی نویسی می خورد. جمال زاده از پیروان ساده گرایی در نگارش ادبیات داستانی است و داستان های او بیشتر گزارشگری واقعیت در جامعه و دنیای اطراف اوست.در آثار جمال زاده نباید به دنبال سمبلیسم و نماد باشیم.جمالزاده در داستان های کوتاه و بلند خود توجهی به صناعات ادبی نمی کند. او بر خلاف آنچه که در سال ۱۹۱۴ در ادبیات غرب به وقوع پیوسته، عمل کرده است. اکثر نویسندگان از زبان عامیانه مردم استفاده کرده اند و این در آثار جمالزاده نیز قابل توجه است، اما نکته اصلی این است که او از صناعات ادبی و نماد هیچ استفاده نکرده و آثاراو ابهام لازم در آثار ادبی مدرن را ندارد.» البته مقدادی به این نکته تأکید دارد که« این نیز یادمان باشد که جمال زاده پیشرو داستان نویسی در ایران است».
مقدادی همچنین معتقد است: « هنر و ادبیات گزارشگری نیست، رمان نویس باید آن چه را می بیند که همان واقعیت است را با خیال و درون خود بیامیزد و با ترکیب خیال و واقعیت، ادبیات راستین را خلق کند .این سنتز در آثار بسیاری دیده نمی شود»بهرام مقدادی درباره نحوه نگرش به ادبیات داستانی و تغییرات این نگرش در تاریخ معاصر ما دیدگاه های مهمی دارد.او می گوید: «در ایران و به طور کلی شرق، تفکر افلاطونی غالب است.حتی در میان روشنفکران آن هم این جریان دیده می شود.گروهی معتقدند که اثر باید مفید باشد و درس و پند بدهد و گروه دیگری که به نوعی پیرو گرایشات کمونیستی بودند، می گفتند که باید در خدمت طبقه کارگری و پرولتاریا باشد.اما در غرب(نیمکره غربی) تفکر ارسطویی وجود دارد و اعتقاد به تربیت ذهن خواننده در جهت دریافتی فرا داستانی «Metfiction» از اثر نویسنده ای است که جای خالی و ابهام را در اثر برای او گذاشته است.این تفاوت در طرز نگاه دو نیمکره، سبب ساز تعیین ارزش های ادبی شده است. برای نمونه نمایشنامه«مرد مریخی» اثر« اوجین اونیل» (Evgeneonel) را با نمایشنامه «در اعماق» ماکسیم گورکی مقایسه کنید.گورکی تلاش آدم هایی را در یک زیر زمین نشان می دهد که امیدوارند «لوکا» یعنی لنین و «ساتین» یعنی استالین بیایند.بعد از پایان جنگ جهانی دوم اونیل هم مانند روشنفکران دیگر غربی به شوروی کمونیست سفر می کند ولی می بیند جامعه آنها آرمانی نیست و مرد یخی را می نویسد که در واقع اقتباسی است از «در اعماق» گورکی، در حالی که اونیل اصلاً خوشبین نیست و با اشاره هایی که به تورات و انجیل دارد، منتقد این وضعیت است.این تفاوت نگاه، ریشه در همان تفاوت سلیقه در دو نیمکره دارد.خب، من در این وضعیت رسالت خودم را بازنمایی آثار کافکا می دیدم.
قبل از فروپاشی شوروی اجازه شناخت کافکا داده نمی شد.ولی دیدیم که از بطن شوروی کسی مانند «پاسترناک» دکتر ژیواگو را می نویسد که در غرب به دلیل نوشتن او درباره جنگ سرد، مورد استقبال زیادی قرار می گیرد.و این نگاه به آثار شوروی آن زمان از طریق کمونیست ها به ایران هم وارد شده بود و حتی همان موقع وقتی من در دانشگاه ملی( قبل از انقلاب) تحقیقی را از دانشجویان می خواستم، بیشتر آنها تمایل داشتند برای نمونه به آثار جک لندن بپردازند.در صورتی که در غرب در مورد جک لندن صحبتی نمی شد.علت چنین علاقه ای هم به این دلیل بود که در شوروی کمونیست، «پاشنه آهنین» جک لندن را انتقادی به وضعیت آمریکا می دانستند در واقع در آن زمان همسایه شمالی ما به نوعی ارزش های ادبی ما را تعیین می کرد.»(۲)
بهرام مقدادی در کنار توجه به آثار ادبی معاصر،دربرخی از آثار ادبیات کلاسیک را نیز جست وجو کرده و دیدگاه های ویژه ای دراین باره یافته است.از آن جمله است نگاه او به خیام شاعر بزرگ ایران.او درباره اصالت رباعیات خیام می گوید :«از زندگینامه و اندیشه های خیام هیچ اطلاعی در دست نیست، زیرا بعد از خیام حمله مغول ها به ایران اتفاق افتاد و نسخه اصیلی وجود ندارد که اشعار او را بتوان تشخیص داد.نخستین شعری که به خیام نسبت می دهند مربوط به صد سال بعد از مرگش بوده است که در «مرصاد العباد» آمده است و دویست سال بعد یکی دو رباعی در «مونس الاحرار» و از آن به بعد بویژه در دوره قاجاریه و صفویه هرکسی می می خورده و شعری می گفته، از ترس مؤاخذه شدن آن شعر را به خیام نسبت داده است.»
مقدادی درباره شعر خیام معتقد است: « به نظر من رباعیات خیام مانند توده برفی است که از بالا به پایین می غلتد و بزرگ و بزرگتر می شود.این وضعیت موجب شده هر کسی تعبیری از او ارائه بدهد. یکی می گوید او عارف و صوفی است و دیگری اصلاً خیام شاعر را نمی شناسد.اما اگر بخواهیم به ســیاق همان شـعرهایی که در مرصــاد العباد و مونــس الاحرار آمده خیام را قضاوت کنیم و شعرهایی را که در این فضا نیستند جدا کنیم، آنگاه در می یابیم که خیام شخصیتی بوده که می خواسته از جهان لذت ببرد و همیشه مأیوس بوده که چرا نمی تواند.»(۳) نگاه منتقد مقدادی به عرصه های عمومی ادبیات و حاشیه آن نیز کشیده شده است.او درباره نقد ادبی دراین دوران می گوید: «امروزه همه نشست های نقد ادبی که برگزار می شود، رفاقتی است، بنابراین چون این منتقدان به زبان های خارجی مسلط نیستند، کمتر با مترجمان رفیق شده و رفاقتی برای آنها نشست برگزار می کنند.امروزه همه کارها، به دوست بازی و رفیق بازی ارتباط پیدا کرده است.یعنی هر شخصی کاری را که انجام می دهد، اول به منافع خود و در ادامه به منافع دوست خود می اندیشد، نه به تعالی و پیشبرد ادبیات و بخصوص ترجمه…»
خاکستر و باد، گزینه سروده های آی .ای. هاوسمن شاعر انگلیسی نیز از دیگر ترجمه های بهرام مقدادی به همراه فرزاد بوبانی است که در سال انتشارش در نمایشگاه کتاب،خواهان بسیار داشت و به سرعت نیز چاپ اول آن به پایان رسید.
از دیگر آثار تألیفی مهم مقدادی باید به کتاب «فرهنگ اصطلاحات نقد ادبی» اشاره کرد.این فرهنگ که مجموعه ای از اصطلاحات نقد ادبی از عصر افلاطون تا روزگار ماست، شامل ۱۶۴ اصطلاح اساسی نقد ادبی است؛ هر چند برخی از مدخل ها به اشخاص، سبک ها و مکتب ها مرتبط است، با این وصف، «فرهنگ اصطلاحات نقد ادبی»، نخستین کتاب دراین باره است که به صورت تخصصی در حوزه نقد ادبی در ایران چاپ و منتشر شده است.بهرام مقدادی در ترجمه اثر مهم ادوارد براون درباره تاریخ ادبیات ایران نیز حضور جدی داشته و جلد چهارم این مجموعه را او ترجمه کرده است. «تاریخ ادبی ایران» یا «تاریخ ادبیات ایران» ادوارد براون در چهار جلد منتشر شده است.
جلد چهارم این مجموعه «از صفویه تا عصر حاضر» است و شامل مطالبی درباره سلسله های صفوی، افشاریه، زندیه و قاجار و چگونگی اعتقادات آنهاو نیز چگونگی سیر ادبیات و فلسفه و بویژه تشیع به انضمام شرح حال شاعران دوره بازگشت ادبی و تاریخ مطبوعات ایران.این کتاب با ترجمه وزین ودقیق مقدادی از جمله منابع مهم تاریخ ادبیات معاصر ایران به حساب می آید. بهرام مقدادی بی شک از منتقدان و مترجمان اثرگذار این دوران است. نگاه دقیق و جست وجوگر او در عرصه نقد ادبی و نیز دقت نظر در انتخاب متن و واژه گزینی های مناسب در ترجمه، از او الگوی مناسبی برای نسل تازه و نوجوی عرصه نقد و ترجمه ادبی ساخته است.

 

پی نوشت ها:
۱ ، ۲ و۳: گفت و گو با دکتر بهرام مقدادی،پایگاه ماندگار، محمود امیری نیا

منبع :

رزومه استاد بهرام مقدادی

روزنامه ایران

 

متن مقدمه ی استاد بهرام مقدادی برای رمان « فرار » نوشته ی محمد رضا نظری دارکولی:

رمان « فرار » نوشته ی محمد رضا نظری دارکولی درست مانند داستان مسخ فرانتس کافکا روایت گر تنهایی بشر است. در داستان مسخ وقتی گره گوار سامسا به حشره‌ای تبدیل می‌شود، با وجود اینکه نان‌آور خانواده است، اما همه ی اهل خانه او را طرد می‌کنند. خواهرش می‌گوید: « بهتر است فردا او را دم در بگذاریم تا خاکروبه‌ای او را همراه آشغال‌ها با خود ببرد. آخر او به درد چه می‌خورد؟!» در رمان « فرار » نیز ارژن از اطرافیان و حتی از خودش متنفر شده است او حتی از خودش می‌گریزد و با خود بیگانه شده است. رمان « فرار » از طرفی همچون داستان پزشک دهکده‌ی کافکا شخصیتی را برای ما تصویر می‌کند که زندگی عشق و میل خود را فدای حرفه‌ی خود می‌کند.

در پزشک دهکده، پزشک تمام زندگی و عشق خود را فدای حرفه‌ی طبابت می‌کند اما می‌بینیم که زندگی و عشق خود را می‌بازد و در طبابت نیز موفق نمی‌شود. چنان که مریض‌اش می‌میرد. در رمان فرار نیز ارژن تمام عشق وزندگی خود را فدای حرفه‌ی نویسندگی خود می‌کند اما در نهایت هر دو را از دست می‌دهد و می‌میرد.

این رمان جوانی را برای خواننده تصویر می‌کند که نه راه فرار دارد، نه تفریح می‌کند و نه امید به آینده دارد و تمام روزهای زندگی‌اش تکراری شده است.

هیچ تحول و تنوعی در زندگی او نیست، زندگی او با مرگ فرقی ندارد.

نه کاری و نه شغلی دارد که خودش را سرگرم کند و نه امیدی به پیشرفت دارد. چرا که « کفش‌های او تنگ است » و این یعنی موانعی وجود دارند.

ارژن آدم برفی می‌سازد. آدم برفی بر روی قبرهای مردگان. آدم برفی‌هایی که همانند اصلشان بی تفکر و سرد هستند.

یکی از تصویرهای گویای این رمان تصویر عقربی است که اگر دور تا دور آن را نفت بریزیم به طوری که عقرب در وسط قرار گیرد و آن‌گاه آن را مشتعل کنیم، عقرب از ترس سوختن به هر طرف می‌رود و در پایان کار چون راه فراری پیدا نمی ‌کند به خودش نیش می‌زند و به اصطلاح خودکشی می‌کند. مانند انسانی که تمام راه‌های فرار را برروی خود بسته می ‌بیند و در این‌جا ارژن.

رمان « فرار» نوشته‌ی محمدرضا نظری دارکولی یک رمان نمادین است و باید بارها خوانده شود.